โปรตอน (Proton) เป็นชื่อของผู้ผลิดรถประจำชาติมาเลย์เซีย (เป็นตัวย่อของภาษาเมเลย์จากคำว่า PeRusahaan OTOmobil Nasional แปลว่าบริษัทรถยนต์แห่งชาติ) ก่อตั้งขึ้นในปี 1983 ภายใต้การนำของท่านอดีตนายกรัฐมนตรี มหาธีร์ มูฮัมหมัด ใช้ชื่อบริษัทว่า โปรตอน โฮลดิ้ง เบอฮาด (Proton Holdings Berhad) เป็นบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหุ้นมาเลเซีย.
โดยอาศัยเทคโนโลยีและชิ้นส่วของ Mitsubishi Motors โมเดลรถรุ่นแรกก็ได้ถือกำเนิดขึ้น ในเดือนกันยายนปี 1985 ภายใต้ชื่อ โปรตอน ซากา (Proton Saga) โดยประกอบในเมืองชะห์อาลาม รัฐเซลังงอร์ แรกเริ่มก็ใช้ชิ้นส่วนต่างๆของมิตซูบิชิทั้งสิ้น ต่อมาก็ค่อยๆถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีมาเป็นของโปรตอนเอง โปรตอนซากาผลิตครบคันที่ 1 แสนในเดือนมกราคา ปี 1989
 โลโก้โปรตอนแบบเดิม
|
 โลโก้โปรตอนแบบปัจจุบัน
|
ช่วงปลายทศวรรษที่ 90 โปรตอนก็ได้เปลี่ยนโลโก้จากเดิมที่ออกแบบคล้ายๆดาวเดือนในธงชาติ มาใช้เป็นหัวเสือแบบปัจจุบันแทน, ในปี 1993 โปรตอนก็ออกรุ่นใหม่ชื่อ โปรตอน วีรา (Proton Wira) โดยถอดแบมาจากมิตซูบิชิ แลนเซอร์. และสามารถขายได้ถึง 220,000 ระหว่างปี 1996 ถึง 1998. รุ่นต่อมาก็เป็นโปรตอน เพอดานา (Proton Perdana) พัฒนาจากมิตซูบิชิกาแลนท์ เริ่มผลิตครั้งแรกในปี 1995 เพื่อขยายตลาดไปสู่ระดับสูงขึ้น.
จนถึงปี 2002 โปรตอนก็ครองส่วนแบ่งตลาดถึง 60% ในมาเลเซีย แต่ก็ตกลงมาเหลือเพียง 30% ในปี 2005 และก็ได้รับการคาดหมายว่าจะลดลงอีกในปี 2008 เมื่ออาฟต้า (AFTA) ได้ประกาศลดภาษีการนำเข้ารถยนต์เหลือเพียง 5% เท่านั้น ทำให้รถต่างประเทศสามารถขายได้ถูกลงในประเทศมาเลเซีย จึงมีตัวเลือกให้ประชาชนมากขึ้น.
โปรตอนวาจา (Proton Waja) หรือที่ใช้ชื่อว่าโปรจอนอิมเปี้ยน (Proton Impian) ในอังกฤษ คือโมเดลรุ่นแรกที่ออกแบบโดยโปรตอนเอง.
ในปี 1996 โปรตอนได้รับเทคโนโลยีของโลตัส (Lotus) มาจากบริษัท ACBN Holdings (บริษัทที่มีเจ้าของเดียวกับ Bugatti), โปรตอนก็เริ่มมีความชำนาญด้านวิศวกรรมยานยนต์มากขึ้น จนทำให้สามารถผลิตโปรตอน เจนทู (Proton Gen-2) ขึ้นมาได้ โดยก่อนจะออกสู่ตลาดใช้ชื่อรุ่นว่า Wira Replacement Model (WRM) หรือรุ่นที่จะมาแทนที่วีรา โปรตอน เจนทู เป็นรถรุ่นแรกที่ผลิตในโรงงานแห่งใหม่ของโปรตอนในเมืองตันหยงมาลิม รัฐเปรัก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการพัฒนาโปรตอนซิตี้ โรงงานแห่งนี้เริ่มเปิดใช้งานในปี 2004. วันที่ 8 มิถุนายน 2005 โปรตอนก็นำรถรุ่นใหม่ที่ผลิตในตันหยงมาลิมออกสู่ตลาด เป็นรถเล็กๆ ขนาด 1,200 ซีซี 5 ประตู ชื่อ โปรตอนเซฟวี่ (Proton Savvy). ทั้งรุ่น Gen-2 และ Savvy คือรุ่นที่ MG Rover บริษัทรถจากประเทศอังกฤษสนใจที่จะนำไปพัฒนาต่อ เมื่อพวกเขาได้เข้ามาเจรจากับโปรตอน แต่แผนการก็ได้ล้มเหลวเสียก่อน.
ในปี 2007, โปรตอนก็ออกรถยนต์ซีดานรุ่นใหม่ที่เป็นรุ่นแทนที่รุ่นวีรา คือเพอโซน่า (Persona). และล่าสุดวันที่ 18 มกราคม 2008 รุ่นใหม่ล่าสุดก็ออกสู่ตลาด คือรุ่นโปรตอนซากา (Proton Saga) โดยโปรตอนซากาพัฒนาต่อมาจากจุ่นเซฟวี่ แต่ใช้เครื่องยนต์แคมโปร (Campro) 1.3 ลิตร แทนเครื่องยนต์เรโนวต์ (Renault) ที่ใช้ในเซฟวี่.
สำหรับในประเทศไทย ภายหลังอัตราภาษีใหม่ของอาฟต้า ทำให้พระนครยนตระการได้นำโปรตอนเข้ามาขาย โดยเปิดตัวครั้งแรกในงานมอเตอร์เอกซ์โปที่เมืองทองธานี ช่วงปลายปี 2007 ซึ่งได้รับการตอบรับอย่างล้นหลาม มียอดจองเกิน 1,000 คัน ซึ่งในขณะนี้เริ่มทะยอยได้รับรถไปขับกันแล้ว